Sıfır atık ve belediyelerde gelecek uygulamalar

Sıfır Atık
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Sıfır atık projesinin önemine değinen Prof. Dr. Yüksel Ardalı, Kanal Daa için yazdı.

Sıfır atık konusunu ele alan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü Prof. Dr. Ardalı şunları dile getirdi:

Yüksel Ardalı
OMÜ Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü Prof. Dr. Yüksel Ardalı.

Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2017 yılında başlatılan ‘Sıfır Atık‘ projesi; “Ürünlerin, ambalajların ve malzemelerin sorumlu bir şekilde üretilmesi, tüketilmesi, yeniden kullanılması ve geri kazanılması yoluyla tüm kaynakların yakılmadan ve çevreye veya insan sağlığını tehdit eden toprağa, suya veya havaya herhangi bir deşarj olmaksızın korunması” olarak tanımlanmaktadır. Kaynakların yönetimini temsil eder, israfı değil. Geleneksel atık yönetimi, kaynakların kullanımına yönelik “al-yap-tüket-atık” yaklaşımına dayanan doğrusal modele devam edersek dünyanın kendini sürdürme kapasitesini kaybedecektir.

İklim Uyum Planı

2020’nin benzeri görülmemiş bir zorluk ve değişim yılı olduğunu biliyoruz. Ancak son 12 ayda birçok kişinin karşılaştığı zorluklara ve belirsizliğe rağmen, ‘Sıfır Atık‘ şehirlerimizden olumlu haberler ve ilham verici hikayeler görmeye devam ediyoruz. Şehirlerin politika ve taahhütleri, aşırı tüketim ve üretim kalıplarımızla bugün kendimize yarattığımız sorunlardan bir çıkış yolu bulmaya devam ediyor. Atıklardan kaynak yönetimine geçişe öncülük eden somut politika ve stratejilerle yerel ve ulusal hükümetlerin izlemesi gereken bir yol haritası belirlenmiştir. Samsun Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyelerinde sıfır atık uygulama çabaları açıktır.

Fakat dünyada etkin olan pandeminin pek çok çalışmayı yavaşlattığı gibi sıfır atık uygulamalarını da yavaşlatmıştır. Ayrıca bu zaman aralığında Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafında ‘Türkiye’de İklim Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi’ kapsamında Samsun için ‘İklim Uyum Planı’ hazırlanmıştır. Bu da sıfır atık uygulamaları ile paralel yürütülmesi gereken çalışmaları ortaya konulmaktadır. Samsun şehrinde atık getirme merkezleri kurulması planlanmaktadır. Var olanların da aktif hale getirilmesi sağlanacaktır. Aynı zamanda eğitimler ve bilinçlendirme çalışmaları devam etmektedir.

Sıfır Atık
Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım süreci içinde değerlendirilmeden bertarafı hem maddesel hem de enerji olarak ciddi kaynak kayıpları yaşanmasına neden olmakta.

Sıfır atık, ekonomik, sosyal ve çevresel yaklaşımdır

Ayrı toplama düzgün yapılırsa, daha önce atık olarak atılan kaynaklar değerlerini korur ve ikincil hammaddelere dönüştürülebilir. Şehirlerin büyümesi ve yaygınlaşması için üç farklı ama birlikte etkileşimde olan sürdürülebilirliği sağlayan ekonomik, sosyal ve çevresel yaklaşımdır. Şehirler tipik olarak sıfır atık taahhüt eder çünkü sosyal ve çevresel sorunlarını çözmenin yanı sıra vizyonun arkasında gerçek ekonomik argümanlar vardır.

Uygulamada yoğun demografik, sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel değişiklikler pratikte güçlükler yaratmaktadır. Bu problemlerin başında atık toplama ve imha planlarının olmaması gelmektedir. Uygun geri dönüşüm tesislerinin ve yerel ikincil malzeme pazarının olmaması da etkendir. Ayrıca yanlış yönetilen depolama alanları, israfın nasıl ve neden önlenmesi gerektiğine ilişkin düşük kamu bilinci, arıtma veya geri dönüşüme çok fazla odaklanan atık azaltma politikalarının olmaması, katı atık yönetim sistemi içindeki birçok gayri resmi aktör ve faaliyet, kentsel ve kırsal alanlar arasında atık yönetimi stratejilerinin etkin bir şekilde uygulanmasını engelleyen güçlü bölgesel farklılıklar,  atık üretimi, arıtımı ve atık bileşimi ile ilgili anlamlı ve doğru veri eksikliğinin devam etmesi gelmektedir. Bu yüzden belediye atıklarının toplanması çok zorlu bir iş olabilir ve çeşitli olumsuz faktörlerden etkilenir. Özel sektör, hem yerel yönetimler tarafından finanse edilen hem de bertaraftan elde edilen gelirle belediye katı atık toplama ve bertarafına dahil olmalıdır.

Belediyeler kritik bir rol oynuyor

Genellikle sıfır atık stratejisi tasarlama sürecini başlatmak en zor kısım olabilir. Bir belediye tarafından kısa sürede olumlu bir etkiye sahip olabilecek, örneğin bir organik toplama sistemi uygulayarak artık atık hacminin azaltılması gibi birçok politika oldukça hızlı bir şekilde uygulanabilir. Belediyeler, sistemlerimizden atıkları tasarlayan ve atık hiyerarşisinin üst katmanlarına öncelik veren yeni iş modellerinin geliştirilmesini desteklemede kritik bir rol oynayabilir ve zaten oynuyorlar.

Sıfır atık şehirleri, yerel düzeyde, genellikle değişimin en etkili ve göreceli kolaylıkla uygulanabileceği yer olan bu değişimin çerçevesini sağlamaktadır. Yerel toplulukların atıklarını azaltmak, yerel ekonomiyi büyütmek ve vatandaşların sağlığını korumak için proaktif olarak nasıl önlemler alabileceğini gösteren hem akademisyenler hem de şehirlerden oluşan geniş ve sürekli büyüyen bir ağ oluşturulabilir. Bugün birçok belediyenin karşılaştığı benzersiz zorluklar göz önüne alındığında, sıfır atık yaklaşımının benimsenmesi, bu zorlukların üstesinden gelmelerine önemli ölçüde yardımcı olabilir. Sıfır atık stratejisi, yerel iklim değişikliği uyum programında önemlidir, etkili ve maliyet tasarrufu sağlayan bir yerel atık yönetim sisteminin kurulmasına yardımcı olabilir, bölge sakinleri ve ziyaretçiler tarafından üretilen atık hacmini azaltabilir, hem kentsel hem de kentsel alanlarda belediyeler için ortaya çıkan zorlukların üstesinden gelebilir ve nihayetinde, ürünlerin daha fazla yeniden kullanımı, onarımı ve yeniden tasarlanması yoluyla, bir topluluğun günlük yaşamına israfı önleme ihtiyacının yerleştirilmesine yardımcı olacaktır.

Sıfır Atık
Bu yönetim sisteminin kurulumundan uygulanmasına ve izlenmesine kadar olan süreci takip edecek çalışma ekipleri oluşturulmalı.

Sıfır atık şehir hedefine ulaşmak için 5 temel davranış

Belediyelerin birincil atık yönetimi sorumluluğu geleneksel olarak kompostlanabilir organik madde ve katı atık toplama hizmeti, üreticilerinin sorumluluğunda olan konut geri dönüşüm toplama, parklardan, caddelerden ve kaldırımlardan atık toplama, geri dönüşüm için halka açık depolar, yönlendirme programlarını ve atık azaltmayı desteklemek için iletişim ve eğitim, atık transferi ve bertaraf hizmetleri ve atık toplama ve bertarafını düzenleyen programlar ve yönetmeliklerin uygulanmasının sağlanmasıdır.

Sıfır atık şehir hedeflerine ulaşmak için, bir şehri sıfır atık şehre dönüştürmek için aynı anda uygulanması gereken birbirine bağlı beş temel ilke davranış değişikliği ve sürdürülebilir tüketim, genişletilmiş üretici ve tüketici sorumluluğu, belediye katı atıklarının %100 geri dönüşümü, sıfır depolama ve sıfır yakma ve atıklardan yüzde 100 kaynak geri kazanımı şeklindedir. Bu ilkeler, şehirleri sıfır atık şehirlere dönüştürmek için anahtar dönüştürücülerdir.

Birleşmiş Milletlerin bu yıl ki teması doğa restorasyonu- zarar vermeden iyileştirmedir. Hikayelerin dünyayı daha iyi hale getirme gücüne sahip olduğunu biliyoruz. Öyleyse sıfır atık şehirlerin hikayesi gerçek dönüştürmek için el ele vermeliyiz. Böylece dünyaya karşı, şehrimize karşı sorumluluğumuzu çocuklarımız, kendimiz ve tüm canlılar için yerine getirmemiz gerekiyor.

Sıfır atık ve belediyelerde gelecek uygulamalar

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Giriş Yap

Kanaldaa ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!